بانک مقالات فارسی

فروشگاه

محل تبلیغ شما

کورش ، ذوالقرنین یا ناجی یهود؟

کورش ، ذوالقرنین یا ناجی یهود؟

نویسنده: احسان رضایی

علامه طباطبایی و برخی مفسران دیگر، داستان «ذوالقرنین» در قرآن را منطبق با سرگذشت کورش می دانند.
” و از تو درباره ذوالقرنین می پرسند. بگو به زودی سرگذشت او را برای شما بازگو خواهم کرد.” /سوره کهف، آیه ۸۳
این ابتدای داستان ” ذوالقرنین ” در قرآن است . طبق آیات قرآن ، ذوالقرنین ، شاهی مقتدر است که اقتدارش از جانب خداوند و با تأیید اوست. برخی از مفسران ، این آیات را با شخصیت و تاریخ کورش منطبق می دانند. شاهی که علاوه بر کشور گشایی ، اهل احترام به حقوق مغلوبان هم بود .

یک زندگی نامه مختصر و مفید

در حدود ۵۷۶ قبل از میلاد به دنیا آمد پدرش در ولایت پارس ، شاه بود و مادرش ، ماندانا دختر آستیاگ پادشاه ماد بود. (ظاهرا به علت خشم پدر بزرگش ) کودکی را در دل طبیعت و خارج از محیط دربار گذراند. در جوانی توانست با متحد کردن اهالی پارس ، بر تخت پدر بنشیند . در ۵۵۹ ق.م اعلام استقلال کرد. ۹ سال بعد ، او دولت ماد را بر انداخت و خود ، پادشاه هر دو کشور شد . با نبونید ، پادشاه بابل صلح کرد و در ۵۴۷ ق.م ارمنستان را هم به خاکش اضافه کرد. در ۵۴۶ق.م بعد از جنگی کوتاه با کزروس ، حاکم ثروتمند سارد، این شهر و سپس تمام لیدی و آسیای صغیر را تصرف کرد . در سال های ۵۴۵ تا ۵۳۹ ق.م مرزهای حکومتش را در شرق گسترش داد و گرگان، هرات، باختر، سغد و خوارزم را هم گرفت . در ۵۳۹ ق.م بابل را فتح کرد و در آن جا رسماً تاج گذاری کرد و دولت هخامنشی را تشکیل داد . منشور معروفش را هم در همان جا نوشت . یهودی ها را از اسارت آزاد کرد و سال بعد ، فینیقیه را مطیع ساخت . در ۵۳۳ ق.م توانست از کوه های هندو کش بگذرد و تا مرزهای هند برود . سه سال بعد ، مرد . بر روی لوحه آرامگاهش در پاسارگاد ، همین چند کلمه را به عنوان خلاصه تمام زندگی پر جنب و جوش اش نوشتند: ” من ، کورش شاه هخامنشی”.
*کوروش بنیانگذار چیزی است که امروز به آن “حقوق بشر ” می گوییم . او در منشور خود ، علاوه بر اعلام تبارنامه شاهی و ذکر اعمال و فتوحات خود ، آن چنان که در میان کشور گشایان رسم است ، سیاست های خود در برخورد با اهالی شهر مغلوب را به روشنی بیان کرده . مطالبی که او در این قسمت از منشور خود آورده، قدیمی ترین سند حقوق بشر است: ” … بی شمار سپاهیانم به صلح در بابل گام برداشتند . روا نداشتم کسی وحشت را بر سرزمین سومر واکد فرو آرد. من برای صلح کوشیدم در بابل و در همه شهرها . نیازمندی های بابل و تمامی پرستشگاه های آنان را پیش دیده داشتم و در بهبود زندگی همگان کوشیدم . همه یوغ های بردگی را از مردمان بابل برداشتم . خانه های ویرانشان را آباد کردم و به تیره بختی هایشان پایان دادم . هر کس آزاد است هر دینی را که میل دارد ، بپرستد و هر جا که میل دارد ، سکونت کند . من تا روزی که مزدا زنده ام بدارد، نخواهم گذاشت مردان و زنان را به اسیری بفروشند . دین و آیین همه را محترم خواهم داشت و نخواهم گذاشت زیر دستان من آیین و رسوم ملت هایی را که من پادشاهشان هستم ، تحقیر نمایند . مزدا مرا یاری کند و پسرم را … ”
*جز منشور کورش ، دیگر منابعی که درباره تاریخ او به دست ما رسیده ، یعنی عهد عتیق و نیز روایات هرودوت و گزنفون یونانی ، خالی از افسانه و داستان پردازی نیست .
*” کورش” به معنای شبیه خورشید است (خور+ وش) . در غرب، صورت لاتینی شده اسم او(Cyrus) رواج دارد که نام “سیروس ” از همین جا آمده .(شبیه به همین ، در مورد اسم پسرش کمبوجیه اتفاق افتاده که چون در لاتین Cambyses شده است ، بعدها به صورت “کامبیز ” به زبان فارسی برگشته .)
*پایتخت های کورش به ترتیب ، شوش، همدان و بابل بود . بعد ها داریوش تصمیم گرفت پرسپولیس را در کنار آرامگاه کورش در پاسارگار بسازد و آن جا را پایتخت امپراتوری کند .
*بعضی ها کورش را زرتشتی می دانند و برخی هم ظهور زرتشت را سال ها بعد از هخامنشیان می دانند. آیین کورش هر چه بود، به پیروان سایر ادیان و مقدسات آن ها احترام کامل می گذاشت .
*کورش، پنج فرزند داشت : کمبوجیه و بردیا پسرانش بودند و آتوسا، رکسانا و ارتوستونه دخترانش . کمبوجیه بعد از او شاه شد و آتوسا هم همسر داریوش بود.
*هرودوت نوشته است :” هنگام پادشاهی کورش و کمبوجیه ، قانونی راجع به باج و مالیات نبود ، بلکه مردمان هدایا می آوردند . مالیات در زمان داریوش معمول شد . پارسی ها می گفتند داریوش ، تاجر؛ کمبوجیه، آقا ؛ و کورش ، پدر بود. اولی را به آن جهت که منفعت طلب بود ، تاجر می خواندند . دومی را چون سختگیر و با نخوت بود ، آقا می گفتند . و سومی (یعنی کورش ) را به واسطه این که ملایم و مهربان بود و همیشه از حال رعیت آگاهی داشت ، پدر می خواندند .
*کورش را همه ملل دنیای باستان دوست داشتند . پارسی ها که وی آن ها را از گمنامی به افتخار رسانده بود ، او را پدر خود می خواندند . یونانی ها با این که در سواحل آسیای صغیر از او شکست خورده بودند ، تا زمان اسکندر ، او را بزرگترین جنگجو می دانستند . و یهود که کورش آزادشان کرد، تا مدت ها فکر می کردند که او “مسیح ” است.
*پیشگویی ظهور کورش و نیز روایت زندگی و اعمال او در عهد عتیق (کتاب های اشعیا، ارمیا، عذرا و دانیال ) آمده است . در این کتاب مقدس ، لقب های “عقاب شرق” و شبان خدا” برای کورش ذکر شده . همچنین داستان “ذوالقرنین” در قرآن مجید (آیات ۸۳ تا ۹۷ سوره کهف) را مفسرانی همچون علامه طباطبایی در “المیزان” ، منطبق با سرگذشت کورش می دانند .
گزنفون ، مورخ یونانی و از شاگردان سقراط ، رساله ای نوشته است با عنوان “کوروپایدیا ” یعنی “تربیت کورش” که چنین شروعی دارد:” ما با اعتقاد به این که این مرد ، سزاوار هر گونه ستایشی است ، تحقیق کرده ایم تا بدانیم او از چه نوع آموزش و تربیتی بر خوردار بوده است تا آن را در پیش بگیریم.” در یونان باستان ، این کتاب ، بهترین رساله در فنون جنگ به حساب می آمد.
*شخصیت کیخسرو ، شاه آرمانی “شاهنامه” ، شباهت زیادی با سرگذشت کورش دارد بی شک ، فردوسی، داستان کیخسرو را از روی افسانه های موجود درباره کورش ساخته است.
*سرتوماس براون ، فیلسوف، پزشک و نویسنده انگلیسی ،در ۱۶۵۸ ، کتاب خود در باب تحمل عقاید مخالف را “باغ کورش ” نام گذاشت.
یکی از اتهامات مصدق در محاکمه معروفش این بود که می خواسته به جای عکس شاه ، روی اسکناس ها عکس شورش و داریوش را چاپ کند.
*منشور کورش ، در۱۸۷۹ ، هنگام کاوش در نینوا و توسط یک باستان شناس ایرانی به نام هرمز رسام ، پیدا شد .این لوح گلی ،۲۳ سانتی متر عرض و ۱۱ سانتی متر ارتفاع دارد بر روی آن با خط میخی ، ۴۰ سطر مطلب نوشته شده که بعضی از سطرها شکسته شده اند. سطرهای ۲۲ تا ۳۷ در مورد سیاست های کورش در کشورداری است و سطرهای قبلی و بعدی ، اطلاعاتی تاریخی در مورد فتح بابل و نسب نامه کورش به دست می دهد . در حال حاضر ، این منشور در موزه بریتانیا نگهداری می شود و شماره آن BM-WAA-90920 است.
*سال ۱۹۶۹ در گردهمایی بین المللی حقوق دان ها ، منشور کورش به عنوان نخستین سند حقوق بشر شناخته شد . سال ۱۹۷۱ سازمان ملل متحد ، متن منشور کورش را به تمام زبان های رسمی دنیا منتشر کرد .

جانشینان کورش

بعد از کورش، ده پادشاه هخامنشی دیگر بر تخت او نشستند ، اما هیچ کدام (جز داریوش) نتوانستند مانند او پادشاهی کنند. کمبوجیه و داریوش ، مانند کورش به اعتقادات مردمان تحت فرمانشان احترام می گذاشتند و در جنگ و کشورداری ، با بزرگواری رفتار می کردند . اما پس از آن ها خشایار شاه ، معابد آتن و بابل را به آتش کشید و اردشیر درازدست برای پیروز شدن درجنگ با مصری ها ، شاخه ای از رود نیل را خشکاند . بعد از اردشیر هم شاهزادگان هخامنشی ، مدام بر سر قدرت با هم درگیر بودند ، به گونه ای که خشایار دوم ، تنها ۴۵ روز بر تخت نشست امپراتوری هخامنشی ، چنین روبه فروپاشی رفت . تا این که در ۳۳۵ ق.م اسکندر مقدونی از راه رسید ، دولت ایرانیان را برانداخت و پرسپولیس را به آتش کشید .

“کورش” در لندن

نمایشگاه “امپراتوری فراموش شده : جهان ایران باستان ” با نمایش ۴۰۰ قطعه از آثار فرهنگی و هنری دوره هخامنشی از روز ۹ سپتامبر در موزه بریتانیای لندن برپاست و تا ژانویه (اواسط دی ماه ) ادامه دارد . بخشی از این آثار ، مانند منشور کورش متعلق به خود موزه بریتانیاست ، اما بخش عمده نمایشگاه از موزه های مختلف دنیا مثل موزه ملی ایران و موزه لوور فرانسه جمع آوری شده .
نمایشگاه با نقشه امپراتوری هخامنشی شروع و با منشور کورش تمام می شود . در این موزه، آثاری مثل مجسمه بی سر داریوش ، جام زرینی که کتیبه خشایار شاه به سه زبان بر روی آن حک شده ، پایه ستون و سرستون های کاخ آپادانا ، نقش برجسته های مجموعه تخت جمشید ، بز بالدار،… و بازوبندی طلایی با سر عقاب که احتمالاً ارمغانی برای داریوش بزرگ بوده ، به نمایش گذاشته است.
در این نمایشگاه ، ستونی از کاخ آپادانا که برای فیلم اسکندر (الیور استون،۲۰۰۴ ) بازسازی شده بود هم هست .

معاصران کورش

یوزپلنگانی که با من دویده اند

در زمانی که کورش داشت نخستین امپراتوری جهان را بنیان می گذاشت ، در دنیا خبرهای دیگری هم بود. نام برخی از معاصران کورش ، مانند او در تاریخ جاودان شده است:
*بخت النصر دوم(حکومت ۶۰۵ تا ۵۶۲ ق.م ): پادشاه بابل . او توانست عظمت و قدرت بابل عهد حمورابی را احیا کند و آن را از سلطه دولت آشور درآورد. باغ های معلق که از عجایب هفتگانه جهان باستان بودند را او برای همسرش ساخت . دولت بابل را تا اطراف مصر گسترش داد و یهودی های ساکن اورشلیم را که به اطاعتش در نیامدند ، به سختی تنبیه کرد.تعداد بردگان یهودی او را تا چهل هزار هم نوشته اند .
*دانیال (۶۲۳ تا ۵۳۶ ق.م ) : پیامبر بنی اسرائیل در کودکی همراه قوم یهود به اسارت بخت النصر در آمد و به اسیری به بابل رفت . او پس از آزادی قوم یهود به دست کورش ، به شوش آمد و در همان جا در گذشت . آرامگاه او در شوش ، زیارتگاه است. شهرت دانیال نبی به خاطر پیشگویی هایش است .
*تالس (۶۲۵ تا ۵۴۳ق.م ): یکی از هفت حکیم یونان باستان است . به او پدر فلسفه یونانی و پدر علوم هم می گویند . او اصل همه چیز را از آب می دانست.
*ازوپ(احتمالا۶۲۰ تا ۵۶۰ق.م): داستان سرای یونانی که غلامش افسانه هایش را جمع آوری کرد. افسانه های او هنوز هم منبع الهام آثار ادبی به خصوص داستان های کودکان است .
*فیثاغورث (۵۸۲ تا ۵۱۰ق.م ): فیلسوف و ریاضی دان یونانی است که از متافیزیک صحبت کرد نظریاتی هم در مورد زمان دارد.
*بودا (۵۶۳ تا ۴۸۳ق.م ): شاهزاده هندی . گئوتاما یا سیذارتا قرار بود حکومت شمال هند امروز را داشته باشد .اما او چهار حقیقت بیماری، پیری، مرگ و ریاضت را دید و دست از حکومت شست. سال ها ریاضت کشید تا این که آخر “بودا” یعنی روشن شد و دینی تازه آورد. داستان زندگی او ، خود، یک دوره فشرده از آموزه های دین بودایی است .
*کنفوسیوس (۵۵۱ تا ۴۷۹ق.م ): معلم بزرگ و یکی از هفت فرزانه چینی . استاد کونگ در دوره ای که چین ، بی ثبات ترین دورانش را می گذراند ، ظهور کرد و آیین تربیتی فردی و اجتماعی خود را بنیان گذاشت . او معتقد بود که برای اصلاح فرد و جامعه باید به سنت نیاکان بازگشت . او خودش پیرو آیینی نبود، اما آیینش بیست و پنج قرن است که در چین با جدیت دنبال می شود .
منبع: نشریه همشهری جوان شماره ۴۰

 

لینک ثابت

icon برچسب ها:
  • نوشته: مدیر سایت articlefa.ir
  • تاریخ: ۱۷ خرداد ۱۳۸۹
  • بدون نظر

  • نظرات ارزشمند خود را در مورد این مقاله از فرم ارسال نظر که در اخر همین صفحه وجود دارد برای ما ارسال کنید تا در سایت نمایش داده شودنظرات شما بعد از بررسی در سایت نمایش داده خواهد شد نمایش نظرات به معنای تایید انها توسط سایت نیست ونظرات شخصی بازدید کنندگان سایت در مورد این مقاله هست پیشاپیش از اینکه نظرات ارزشمند خود را در مورد این مطلب به سایت ارسال می کنید از شما ممنون هستیم باعرض پوزش بابت تاخییر ایجاد شده در تایید نظرات برای نمایش در سایت به دلیل مشغله کاری زیاد نظرات جدید با تاخییر بر روی سایت قرار میگیرند

    ارسال نظر

    نام:

    ایمیل:

    وب سایت:

    متن و پیام شما:
    ضمن تشکر از شما برای ارسال نظرات ارزشمند خود در مورد این مطلب لطفا نظرات خود را به صورت فارسی تایپ کنید همچنین نظرات شما بعد از بررسی توسط مدیر سایت در سایت قرار خواهد گرفت