بانک مقالات فارسی

خاک چیست؟ – نکاتی جالب در مورد خاک

خاک چیست؟

خاک مخلوط پیچیده ای از مواد معدنی، آلی و موجودات زنده است. خاک یکی از محصولات محیط است که دائماً در معرض تغییر و نمو قرار دارد. خاک همیشه و در همه حال توسعه می یابد حال یا به آهستگی در مناطق خشک و یا سریع در مناطق مرطوب.

در سالهای دور خاک بعنوان بخش بی ارزش پوسته زمین به شمار می رفت. تا اینکه در سال ۱۸۸۰ میلادی توسط دانشمندی روسی به نام “داکوچائف” بعنوان بخشی زنده و دارای ارزش مورد مطالعه قرار گرفت.

خاک مخلوط پیچیده ای از مواد معدنی، آلی و موجودات زنده است. خاک یکی از محصولات محیط است که دائماً در معرض تغییر و نمو قرار دارد. خاک همیشه و در همه حال توسعه می یابد حال یا به آهستگی در مناطق خشک و یا سریع در مناطق مرطوب.

خاک با یک تکه سنگ خرد شده و یا یک لایه جرم کثیف متفاوت است، خاصه مهم خاک این است که زنده است و موجودات زنده را می پروراند که مثال بارز آن گیاهان هستند. به دیگر بیان میتوان خاک را پوسته ای از زمین نامید که بدون آن زمین خواهد مرد.

پوسته زمین ( در اینجا خاک) بوسیله باد، آب یا فعالیتهای انسان فرسوده می شود و از دیگر سو توسط فرآیند هوا زدگی سنگها یا بعبارت درست تر مواد مادری مجدّداً احیا یا نو می شود. خاک با دیمانسیون سه بعدی تعریف می شود یعنی ارتفاع به علاوه مساحت.

هنگامی که در جاده ای شما در حال حرکت هستید به مقطع بریده تپه کنار جاده ( مقطع طبیعی ) نگاه کنید. می بینید که خاک روی آن، از لایه های مختلفی با رنگهای متفاوت تشکیل شده است. دقت کنید که به چه ترتیبی ضخامت لایه های منفرد از بالا به پائین تغییر می کند. چرا لایه های پائینی خاک تپه معمولاً ضخیم تر هستند؟ چرا لایه بالائی خاک تیره تر است؟ پاسخ همه این سئوالها به چگونگی تشکیل خاک بر می گردد.

به دیگر بیان میتوان خاک را پوسته ای از زمین نامید که بدون آن زمین خواهد مرد

تصویر از رایزو باکتریای خاک تهیه شده است.

تصور هر شخص از خاک بر اساس استفاده ای است که از آن می کند.

یک مهندس عمران، از خاک بعنوان زیر بنا و مهد ساختمان، جاده و بزرگراه نگاه می کند.

یک مهندس معدن، خاک را پوششی می بیند که باید آنرا بردارد تا به معادن و کانی های گرانبها دست پیدا کند.

یک طراح فضای سبز به خاک بعنوان منبعی برای ساخت یک پارک یا باغ زیبا می نگرد.

و بالاخره، مهندسین کشاورزی و منابع طبیعی به خاک بعنوان منبعی برای تولید محصولات کشاورزی و جنگل نگاه می کنند.

ما می توانیم و باید علوم متداول مثل شیمی، فیزیک و بیولوژی را در مطالعات خاک بکار ببریم. همانطوری که بسیاری از دانشمندان در طول سالیان متمادی اینکار را انجام داده اند. ولی تحقیقات اخیر نشان دهنده این است که باید تحقیقات خود را تنوع ببخشیم و تغییراتی در آن بوجود آوریم. چالش پیش روی ما نگاه به کل سیستم طبیعی همراه با پیشرفت علوم در سایر زمینه ها و روابط متقابل بین آنهاست.

آیا میتوان روی موجودات زنده خاک بدون توجه به محیط زیست مطالعه نمود؟ آیا میتوان یک ذره از خاک را بدون در نظر گرفتن ذرات کنار آن در یک خاکدانه مطالعه نمود؟ مشخصاً، دانش بیشتری را باید بدست آوریم. اگر چشمان خود را بیشتر باز کنیم تا از ماورای حصاری که علوم متداول یاد شده برای ما ترسیم نموده اند و با زاویه ای دیگر به مسائل بنگریم. دانشمندان خاک (خاکشناسی) در زمینه های شیمی، فیزیک و بیولوژی در اندیشه چنین کاری خواهند بود، به شرطی‌که وقتی به خصوصیات فیزیکی، شیمیائی و بیولوژیکی خاک فکر می کنند، پویایی و روابط متقابل آنرا از یاد نبرند…

●● خصوصیات فیزیکی، شیمیائی و بیولوژیکی

● خصوصیات فیزیکی

خاک‌ها مرکب از سه فاز یا حالت جامد، مایع و گاز هستند. مطالعه فیزیکی این سه فاز، فیزیک خاک نام دارد و مشتمل بر موارد زیر میباشد:

- دانسیته و تخلخل

- بافت

- ساختمان

- رنگ

- نگهداری و حرکت آب در خاک

هر چند بیشتر این خصوصیات خاک از مواد مادری آن به ارث می رسند ولی بعضی تلاشهای انسانی می توانند برخی از این خصوصیات را تغییر دهند بطوریکه حاصلخیزی خاک تامین شود. ساختمان مدوری که در شکل دیده می شود یک نمونه از خاکی است که نمک های سدیمی زیادی دارد. محصولاتی که در چنین خاکهائی رشد می کنند مشکلات فراوان نفوذپذیری ریشه های گیاهی را خواهند داشت.

● خصوصیات شیمیائی

مطالعات مربوط به خواص شیمیائی خاک به خصوصیات شیمیائی خاک که بستگی به ترکیب معدنی، مواد آلی و محیط دارد، می پردازد.

همانطور که می دانیم، واکنش‌های شیمیائی هنگامی رخ می دهند که مواد یا ترکیب و یا تجزیه شوند بطوریکه با مواد اولیه از نظر ماهوی تفاوت دارند. واکنش ها در حین انجام یا انرژی از دست می دهند یا انرژی خواه هستند. مواد جدید وقتی بوجود می آیند که پیوندهای بین اتمها یا یونها تشکیل می شود، پیوندهائی شکسته می شوند و یا وقتی اتمها آرایش جدیدی به خود می گیرند. یونها اتمهائی هستند که بواسطه از دست دادن یا گرفتن الکترون ها باردار شده اند، مثبت یا منفی. یونهای با بار مخالف همدیگر را جذب می کنند،در حالیکه یونهای با بار یکسان همدیگر را دفع می کنند. یک مثال ساده ترکیب اکسیژن و هیدروژن و تشکیل آب است.

فهم شیمی خاک در فهم تشکیل خاک و حاصلخیزی نقش مهمی دارد. چگونگی شکسته شدن سنگها و کانی ها و تبدیل آنها به ترکیبات جدید برای درک چگونگی هوا دیدگی و فرسایش خاک ضروری است. نیزچگونگی تبدیل و تشکیل مواد معدنی خاکها منجر به حاصلخیزی بهتر و روشهای برتر آزمایشهای خاک منجر می شود. تصویر، یک مقطع نازک از مواد مادری خاک را زیر یک میکروسکوپ پلاریزان نشان می دهد.

در این تصویر، به ترتیب پیچیده و اندازه کانی ها و ساختمانهای متخلخل توجه کنید . هر کانی دارای قابلیت حلالیت و همچنین مقاومت به هوادیدگی منحصر بفرد می باشد . در کانی های مشابه ، ذرات کوچکتر سریعتر حل می شوند به علت اینکه دارای سطح تماس ( در واحد جرم ) بیشتری هستند و این سطح در معرض فرایند هوا دیدگی می باشند.

● خصوصیات بیولوژیکی

بیولوژی خاک مطالعه موجودات زنده در خاک است . تعداد زیادی باکتری ، قارچ ، اکتینو مایست ، کرمها ، حشرات ، پستانداران و جوندگان کوچک در خاک زندگی می کنند . بسیاری از این موجودات زنده به تامین حاصلخیزی خاک بواسطه تجزیه باقیمانده های گیاهی و جانوری که منجر به گردش مجدد عناصر غذایی می شود کمک می کنند . تاثیر متقابل بین موجودات مختلف یک موضوع بسیار جالب در علم خاک است . یک مثال از این تاثیر متقابل همیاری باکتری با ریشه گیاهان است که در تصویر نشان داده شده است .اغلب این همیاری به فواید دو طرفه منجر میشود.

خانم نازنین لطفی . کارشناس مهندسی محیط زیست

 

لینک ثابت

icon برچسب ها:
  • نوشته: مدیر سایت articlefa.ir
  • تاریخ: ۸ خرداد ۱۳۸۹
  • ۳۳ نظر

  • نظرات ارزشمند خود را در مورد این مقاله از فرم ارسال نظر که در اخر همین صفحه وجود دارد برای ما ارسال کنید تا در سایت نمایش داده شودنظرات شما بعد از بررسی در سایت نمایش داده خواهد شد نمایش نظرات به معنای تایید انها توسط سایت نیست ونظرات شخصی بازدید کنندگان سایت در مورد این مقاله هست لازم به ذکر هست که به دلیل حجم بالای کاری امکان پاسخ به نظرات توسط مدیریت سایت وجود ندارد در اینده نزدیک با افتتاح تالار گفتگو کاربران میتواند با هم به بحث وتبادل نظر بپردازند پیشاپیش از اینکه نظرات ارزشمند خود را در مورد این مطلب به سایت ارسال می کنید از شما ممنون هستیم
    لادن در ساعت ۷:۰۳ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۲ آذر ۱۳۸۹

    لطفا مطالب بهتری راجب خاک بنویسید

    مهران غریبوند در ساعت ۱:۲۳ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۹ مهر ۱۳۹۰

    عالی بود،ساده ،روان وقابل فهم.

    نیما در ساعت ۶:۲۱ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۰

    عالی بود
    به درد مدرسه خورد

    دمتون گرم

    fatemeh در ساعت ۷:۱۹ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۰

    عالی بود
    خیلی ازش استفاده کردم،البته با ذکر منبع.
    ممنون.

    الناز در ساعت ۱۰:۱۶ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۷ دی ۱۳۹۰

    خوبه

    الناز در ساعت ۱۰:۱۷ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۷ دی ۱۳۹۰

    خوبه ولی یکم کمتر

    سیده الناز در ساعت ۱۰:۱۹ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۷ دی ۱۳۹۰

    لطفا مطالب بهتری بگذارید

    الهه در ساعت ۹:۵۱ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲۹ دی ۱۳۹۰

    دمتونگگگگگرم عالی بود یکمبیشتر

    الهه در ساعت ۹:۵۱ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲۹ دی ۱۳۹۰

    دمتونگگگگگرم عالی بود یکمبیشتر

    علی در ساعت ۸:۱۷ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۶ بهمن ۱۳۹۰

    مطالب بسیار جالب بود ولی در مورد رسوبات خاک بیشتر توضیح بدهید ممنونم

    علی زاهدی در ساعت ۳:۳۷ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲۰ فروردین ۱۳۹۱

    تشکر از تمام زحمات تان در این بخش من از تمامی شما عزیزان که واقعازحمت می کشید و مطالب مفید و علمی را در اختیار علاقه مندان قرار میدهید . تشکر و سپاس گذاری میکنم
    ان شا الله همیشه موفق وسر بلند باشید
    علی زاهدی – دانشجوی سال آخر مهندسی عمران دانشگاه هرات – افغانستان

    mazaher در ساعت ۱۲:۱۵ ق.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲۷ فروردین ۱۳۹۱

    raziyam

    محمد حسین در ساعت ۳:۰۴ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۳ دی ۱۳۹۱

    ممنونم……
    کاش که باتصویر توضیح میدادید
    .
    .
    .
    .
    .
    ولی عالی بود

    پارسا در ساعت ۹:۳۰ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۹ دی ۱۳۹۱

    خیلی بد بود

    پارسا در ساعت ۹:۳۲ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۹ دی ۱۳۹۱

    من از شما معذرت می خوام

    ناشناس در ساعت ۸:۲۵ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۲ دی ۱۳۹۱

    خوب بود.بدک نیست

    تاریخ: ۲۸ بهمن ۱۳۹۱

    خیلی خوب بود ۲۰

    امین در ساعت ۷:۰۶ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۳ اسفند ۱۳۹۱

    توپه

    ارش در ساعت ۷:۰۹ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۳ اسفند ۱۳۹۱

    خیلی خوبه لطفا چیزهای دیگری هم بگذارید با تشکر

    ناشناس در ساعت ۴:۲۱ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۶ مهر ۱۳۹۲

    خوب بود در حد ۱۹ بود ولی خوب بود ناراحت نشوید شرمنده

    زهرا در ساعت ۱۱:۲۷ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲ آبان ۱۳۹۲

    منتظر کلی اطلاعات جدید بودم ولی………..
    کاش بروزتر باشید……..امیدوارم

    ناشناس در ساعت ۵:۴۳ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۳ آبان ۱۳۹۲

    خیلی خیلی چرت بود

    محمد حسین در ساعت ۴:۲۶ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۲ آبان ۱۳۹۲

    من بسیار بسیار از مدیر این سایت تشکر می کنم که این مطالب به درد بخور را در این سایت گذاشته اند. واقعا عالی بود.

    سامان در ساعت ۸:۲۵ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲۳ آذر ۱۳۹۲

    سلام به همه عالی بود خیلی استفاده کردم

    مرسی

    خیلی خوب بود

    تاریخ: ۲۶ آذر ۱۳۹۲

    ممنونم

    محمد در ساعت ۷:۱۳ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۲ دی ۱۳۹۲

    سلام خیلی خوب نبود سطح مطلب پایین بود.

    سارینا در ساعت ۷:۳۴ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۶ دی ۱۳۹۲

    درمورد رسوبات خاک بیشتر بذارین
    عالی بود واقعا مرسی

    ناشناس در ساعت ۵:۵۱ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۷ دی ۱۳۹۲

    مرسی – عالی بود

    پوریا در ساعت ۱۱:۱۴ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۸ دی ۱۳۹۲

    در حد دبستان به درد می خورد

    ریحانه در ساعت ۱:۲۳ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۰ دی ۱۳۹۲

    عالی بود

    یاسر در ساعت ۵:۱۴ ب.ظ - گفته است:
    تاریخ: ۱۱ دی ۱۳۹۲

    ممنونم

    تاریخ: ۱۶ دی ۱۳۹۲

    خیلی عالی بود دمتون گرم . الکی
    ((ها ها ها ها ))

    تاریخ: ۲۰ دی ۱۳۹۲

    عالی

    ارسال نظر

    نام:

    ایمیل:

    وب سایت:

    متن و پیام شما:
    ضمن تشکر از شما برای ارسال نظرات ارزشمند خود در مورد این مطلب لطفا نظرات خود را به صورت فارسی تایپ کنید همچنین نظرات شما بعد از بررسی توسط مدیر سایت در سایت قرار خواهد گرفت